Fındık üreticilerine destek ödemeleri başlıyor

AK Parti Giresun Milletvekili Sabri Öztürk, fındık üreticilerine verilecek Alan Bazlı Gelir Desteği Ödemelerinin 31 Mart Cuma günü başlayacağını bildirdi. Öztürk, yaptığı yazılı açıklamada, üreticilerin piyasa
...

Doğu Anadolu'da soğuk hava balık tesislerini vurdu

Doğu Anadolu'da bu yıl çetin geçen kış şartları balık üreticilerini olumsuz etkiledi, Kars ve Ağrı'da balık tesislerinde üretim yarı yarıya düştü. Doğu Anadolu'da bu yıl çetin
...
Anasayfa | KÖŞE YAZILARI | Prof.Dr. Erol YILDIRIM | Ülkemizde de Entomopatojen Nematod Preparatları Üretilip Zararlıların Mücadelesinde Kullanılmalı

Ülkemizde de Entomopatojen Nematod Preparatları Üretilip Zararlıların Mücadelesinde Kullanılmalı

Bu konu tarihinde yayınlandı  115 defa okundu  ve  1 adet farklı yorum eklendi.
Yazı ebatı: Decrease font Enlarge font
Ülkemizde de Entomopatojen Nematod Preparatları Üretilip Zararlıların Mücadelesinde Kullanılmalı

Zararlılara karşı pestisitlerin yaygın olarak kullanılması sonucu, canlılar arasında var olan doğal dengenin bozulmasına, zamanla zararlı organizmaların dayanıklılık kazanmasına ve ürünlerde kalıntılara sebep olmaktadır. Böylece, uzun vadede çözümü zor ve pahalı yeni sorunlar ortaya çıkmaktadır. Son yıllarda kimyasal mücadeleye alternatif olabilecek yeni yöntemler üzerinde durulmakta ve Entegre Mücadele çalışmaları içerisinde biyolojik mücadele önemli bir yer tutmaktadır. Biyolojik mücadele uygulamalarında ise entomopatojen nematodlar giderek önem kazanmaktadır. Entomopatojen nematodların biyolojik mücadele ajanı olarak kullanılmasına yönelik çalışmaların 1985 yılından sonra giderek yoğunlaştığı görülmektedir.

Böceklerin biyolojik mücadelesinde nematodların kullanımına yönelik yedi nematod familyasına ait türler üzerinde çalışmalar yapılmıştır. Bunlar; Mermithidae, Tetradonematidae, Allantonematidae, Phaenopsitylenchidae, Sphaerulariidae, Steinernematidae ve Heterorhabditidae familyalarıdır. Steinernematidae familyasından Steinernema cinsi ve Heterorhabditidae familyasından Heterorhabditis cinsine bağlı nematod türleri zararlıların kontrolünde oldukça etkilidirler. Bunların 3. dönem larvaları aktiftir ve bu larvalar konukçularının ağız, anüs ve stigma gibi doğal açıklıklarından giriş yapmaktadırlar. Böceğin barsağına ve daha sonra barsağı delerek vücut boşluğuna geçerek, taşıdıkları bakteriyi böceğin sindirim sistemine ve vücut boşluğuna bırakmaktadırlar. Böceği 24-48 saat içerisinde öldürmekte ve ölü böcek vücudu bir sıvı ile kaplanmakta ve bu sıvı nematodun besin kaynağını oluşturmaktadır. Hem entomopatojen nematod ve hem de bakteri böceğin vücudunda çoğalmaktadır. Bu ilişkide nematodun görevi bakteriyi böceğin vücuduna taşımaktır. Bakterinin görevi ise sadece konukçuyu öldürmek değil aynı zamanda konukçusunu hem kendisi ve hem de nematodun gelişmesi için gerekli gıda kaynağının sağlanacağı bir hale getirmektedir. Yapılan çalışmalarda nematodun konukçusunu enfekte ettiğinde konukçuya bakteriyi verdiğini bu bakterinin ise nematodun beslenmesini kolaylaştıracak ortam oluşturduğunu, ayrıca, antibiyotik meydana getirerek nematodun besini olan kadavranın çürümesini engellediği saptanmıştır. Yine, entomopatojen nematod tarafından böcek vücuduna bırakılan bakterinin iki saat içerisinde böceğin kanına geçtiği tespit edilmiştir.

leafminer.jpg (50103 bytes)

Steinernema carpocapsae’nın Liriomyza trifolii’nin anüsünden girişi

dead Galleria.jpg (2022 bytes)

Soldaki sağlıklı ve sağdaki entomopatojen nematodla enfekteli pupalar

 

Entomopatojen nematodun bir Scarabaeid larvasındaki hayat döngüsü

Steinernema cinsi entomopatojen nematodlar Xenorhabdus; Heterorhabditis cinsi entomopatojen nematodlar ise Photorhabdus cinsine ait bakteriler ile ortak yaşamaktadırlar Bu bakteriler Enterobacteriaceae familyasına ait gram negatif bakteriler olup, spor oluşturmazlar. Steinernematidae familyasının Steinernema cinsine ait 62 ve Heterorhabditidae familyasının Heterorhabditis cinsine ait ise 18 tür olmak üzere toplam 80 entomopatojen nematod türü dünyada tespit edilmiştir. Bunların mükemmel biyolojik mücadele ajanları oldukları belirtilmektedir. Ülkemizde ise entomopatojen nematodlarla ilgili çalışmalara son yıllarda başlanılmıştır. Steinernema feltiae; S. affine, S. carpocapsae, S. anatoliense, S. weiseri, Heterorhabditis bacteriophora, H. megidis ve H. marelata olmak üzere 8 türün ülkemizde varlığı tespit edilmiştir.

 

Steinernema carpocapsae

Beet armyworm pupa with emerging nematodes

Steinernema carpocapsae ile enfekteli pupa

 

Steinernema feltia tarafından enfekte olmuş ev sineği larvası

 

Steinernema carpocapsae ile enfekteli patates böceği larvası

Papilio japonica larvasının diseksiyonu sonucu ortaya çıkan Heterorhabditis bacteriphora

Steinernematid ve Heterorhabditidlere hassas böcek sayısı oldukça fazladır. Değişik araştırıcılar tarafından bu nematodların biyolojik aktiviteleri laboratuar ve tarla denemeleri yapılarak belirlenmiş ve liste hazırlanmıştır. Bu listeye göre etkinliği en yüksek olan türün Steinernema carpocapsae olduğu belirtilmektedir. Bu nematod türü 11 böcek takımına ait 75 familyaya bağlı 250 böcek türünü enfekte etmektedir. Bu nematodun laboratuarda üretilen hazır preparatları DD-136 adı altında kullanılmaktadır.

Entomopatojen nematodlar için sıcaklık, toprak nemi ve güneş ışığı çok önemlidir. Enfektif larvalar 12-32 oC arasında çok aktiftirler. Düşük sıcaklıklarda enfektif larvalar uzun süre canlı kalabilmektedirler. 5 oC’deki az miktardaki su içerisinde S. glaseri üç yıldan fazla canlı kalabilmekte ve ancak ikinci yılın sonunda enfeksiyon yeteneği % 41 oranında azalmaktadır. S. carpocapsae’nın enfektif larvaları -10 oC’de 18 saatte öldüğü, ancak toprakta -19 ile 9 oC arasında değişen kış şartlarında canlı kaldıkları tespit edilmiştir. Ayrıca, 35 oC’ de bir saat tutulduğunda hareketsiz hale gelen S. carpocapsae larvalarının tamamı 37 oC’de 16 saat içinde 41 oC’de ise bir saat içinde öldüğü saptanmıştır.Yapılan laboratuar çalışmalarında Delia antiqua’ya karşı Steinernema feltia %80-90, Heterorhabditis heliothis %63.3-100 etkili olduğu, S. feltia, Spodoptera littoralis’in 3., 4. ve 5. dönem larvalarına karşı sırasıyla %100, %76.6- 100, %36.7-90; H. heliothis ise % 67.7-100, %43.3-100, %3.3-90 oranlarında etkili olduğu, Cydia pomonella’ya karşı S. carpocapsae %66-90, S. riobrave %2-94 ve H. bacteriophora %25-69 oranında etkili oldukları belirtilmektedir. Yapılan çalışmalarda böceklerin biyolojik dönemlerinin bu nematodlara karşı hassasiyetlerinde farklılık saptanmıştır. Örneğin, Spodoptera exiqua’nın prepupasının Steinernema carpocapsae’ye hassas olduğu halde, pupasının hassas olmadığı belirlenmiştir. Steinernema carpocapsae ve S. scapterisci toprak yüzeyinin yakınında, S. glaseri ve Heterorhabditis bacteriophora ise toprak altındaki zararlılarda etkili oldukları belirtilmektedir.

Tablo 1. Dünyada Entomopatojen nematod kullanılarak mücadelesi yapılan bazı böcek tür ve takımları

Böcek türü

Takımı

Lycoriella solani, L. auripila,

Diptera

Bradysia coprophila

Diptera

Delia radicum

Diptera

Bibio hortulans

Diptera

Musca domestica

Diptera

Liriomyza spp.

Diptera

Otiorhynchus sulcatus

Coleoptera

O. ovatus

Coleoptera

O. ligustici

Coleoptera

Temnorhinus mendicus

Coleoptera

Diaprepes abbreviatus

Coleoptera

Papillia japonica, Anomola spp., Phyllopertha horticola

Coleoptera

Maladera matrida

Coleoptera

Agrotis ipsilon

Lepidoptera

Opogona sacchari

Lepidoptera

Hepialus spp.

Lepidoptera

Periplaneta americana

Dictyoptera

Scapteriscus spp.

Orthoptera

Frankiella occidentalis

Thysanoptera

Ctenocephalides felis

Siphonaptera

 

Tablo 2. Zararlıların mücadelesinde kullanılan entomopatojen nematod türleri ve böcek takımları

Entomopatojen Nematod Türü

Böcek Takımları

Steinernema  carpocapsae

Lepidoptera, Coleoptera, Siphonaptera

S. feltiae

Diptera (Sciaridae)

S. glaseri

Coleoptera (Scarabaeidae)

S. kushidai

Coleoptera (Scarabaeidae)

S. riobravis

Lepidoptera, Orthoptera, Coleoptera (Curculionidae)

S. scapterisci

Orhoptera (Gryllotalpidae)

Heterorhabditis bacteriophora

Lepidoptera, Coleoptera, Diptera

H. marelatus

Lepidoptera, Coleoptera

H. megidis

Coleoptera

 

Tablo 3. Önemli zararlılara karşı kullanılan ticari

formülasyonlu entomopatojen nematod türleri

Zararlının bilimsel adı

Dönemi

Nematod türü

Formulasyonu

Sphenophorus parvulus

Larva, Ergin

S. carpocapsae

WG.WP

H. bacteriophora

Sponge

Otiorhynchus sulcatus

Larva

H. bacteriophora

Sponge

H. marelata

Sponge

H. megidis

WP

Agrotis ipsilon

Larva, Pupa

S. carpocapsae

WG.WP

Parapediasiate terrella

Larva

S. carpocapsae

WG.WP

H. bacteriophora

Sponge

Ctenocephalides felis felis

Larva, Pupa

S. carpocapsae

WG.WP

Diaprepes abbreviatus

Larva

H. bacteriophora

Sponge

S. riobrave

WG.LC

Chrysoteuchia topiaria

Larva

S. carpocapsae

WG.WP

H. bacteriophora

Sponge

H. marelata

Sponge

Rhabopterus picipes

Larva

H. bacteriophora

Sponge

Spodoptera frugiperda

Larva

S. carpocapsae

WG, WP

Bradysia spp.

Larva

S. feltiae

Vermiculite

Popillia japonica

Larva

H. bacteriophora

Sponge

H. zealandica

WP

Fumibotrys fumalis

Larva

S. carpocapsae

WG, WP

Longitarsus waterhousei

Larva, Ergin

H. bacteriophora

Sponge

S. carpocapsae

WG, WP

Cyclocephala borealis

Larva

H. bacteriophora

Sponge

H. zealandica

WP

Lycoriella spp.

Larva

S. feltiae

Vermiculite

Otiorhynchus ovatus

Larva

H. bacteriophora

Sponge

Scapteriscus vicinus

Nimf, Ergin

S. scapterisci

WP

S. riobrave

WG

 

 

Tablo 4. Entomopatojen nematodlara ait bazı ticari ürünler ve bunları üreten firmalar

Nematod türü

Ürünün Adı

Üretici Firma

S. carpocapsae

Mioplant

Novartis, Vienna, Austria

S. carpocapsae

Boden-Niitzlinge

Rhone-Poulenc, Celaflor, Germany

S. carpocapsae

BioSafe

SDS Biotech, Minato-Ku, Tokyo, Japan

S. feltiae

Exhibit

Novartis, Basel, Switzerland

S. fetliae

Stealth

Novartis, Macclesfleld, Chester, UK

H. megidis

Nemasys-H

MicroBio, Cambridge, UK

H. megidis

LarvaNem

Koppert B.V., Berkel en Rodenrigs, Netherlands

S. feltiae

Nemasys

MicroBio, Cambridge, UK

S. feltiae

Entonem

Koppert B.V., Berkel en Rodenrigs, Netherlands

S. scapterisci

Proactant Ss

BioControl, Gainesville, FL

S. carpocapsae

Biosafe

ThermoTrilogy, Columbia, MD

S. carpocapsae

Biosafe-N

ThermoTrilogy, Columbia, MD

S. carpocapsae

BioVector

ThermoTrilogy, Columbia, MD

S. carpocapsae

Vector TL

Lesco, Lansing, MI

S. carpocapsae

Helix

Novartis, Mississauga, Canada

S. feltiae

X-GNAT

E. C. Geiger, Harleysville, PA

S. feltiae

Magnet

Amycel-Spawn Mate, Watsonville, CA

S. riobravis

BioVector

ThermoTrilogy, Columbia, MD

S. riobravis

Vector MC

Lesco, Lansing, MI

 

Son yıllarda entomopatojen nematodların biyolojik mücadelede kullanımlarını artırmak için yoğun çalışmalar yapılmaktadır. Genetik iyileştirmeler ile bunların çevre şartlarına karşı dayanıklılıklarının ve virulanslıklarının artırılmasına yönelik çalışmalar özellikle dikkati çekmektedir. Örneğin, Heterorhabditis bacteriophora türüne karşı moleküler teknikler kullanılarak transgenic nematodlar elde edilmiştir. Bu transgenic nematodlar yüksek sıcaklıklara karşı, yabani ırklarından 18 kat daha dayanıklı olduğu kaydedilmektedir. Yine, Xenorhabdus ve Photorhabdus türlerinde endotoksin üretimini kontrol eden dört benzer gen sequenci tespit edilmiştir. Zaralılara karşı dayanıklı transgenik bitki yetiştirmek için bu bakterilerde endotoksin üreten genlerin, B. thuringiensis’in endotoksin üreten genlerine alternatif olabileceği son zamanlarda yapılan çalışmalarda belirtilmekte ve bu sahadaki araştırmaların giderek arttığı görülmektedir.

Entomopatojen nematodların; geniş konukçu çevrelerinin bulunması, taşıdıkları bakterilerle konukçularını 24-48 saat içerisinde öldürebilmeleri, yapay ortamda üretilebilmeleri, Konukçularını aktif olarak arayıp bulabilmeleri, konukçularının bulunmaması halinde uzun süre canlı olarak kalabilmeleri, çevreye zarar vermemeleri, kimyasal insektisit gibi preparat halinde kullanılabilmeleri sebebiyle biyolojik mücadelede kullanımları giderek artmaktadır. Fakat entomopatojen nematodlar biyolojik mücadelede önemli avantajlar sağlamakla beraber üretimi ve formülasyonundaki zorluklarla yüksek maliyet birleşince diğer biyolojik ve kimyasal pestisitler bunların kullanımını sınırlamaktadır.

Yorum beslemesine abone olun Yorumlar (1 gönderilen)

avatar
Zır. Müh. Korkmaz MERT 10/03/2017 10:11:32
Elinize ve emeğinize sağlık hocam
toplam: 1 | gösteriliyor: 1 - 1

Yorum gönder

  • Kalın
  • Italik
  • Altı çizili
  • Alıntı

Lütfen resimde gördüğünüz kodu girin:

Captcha
  • Arkadaşına gönder Arkadaşına gönder
  • Sayfayı yazdır Sayfayı yazdır